Sa makabagong panahon ng geopolitics, madalas nating iniisip na ang katapusan ng isang bansa ay dumarating sa pamamagitan ng mga sopistikadong missile, nuclear warheads, o malawakang cyberattacks. Ngunit sa bansang Iran, isang mas tahimik ngunit mas nakamamatay na kaaway ang unti-unting sumisira sa kanilang pundasyon: ang kakulangan sa tubig. Ito ay isang krisis na hindi kayang tapatan ng kahit anong dami ng armas o tapang ng mga sundalo. Sa kasalukuyan, milyon-milyong tao ang apektado, at ang bansa ay nahaharap sa isang realidad na maaaring magpabagsak sa kanila nang tuluyan.
Ang Uhaw sa Gitna ng Tehran
Ang Tehran, ang modernong kabisera ng Iran, ay hindi na ang maayos na lungsod na dati nating nakikita sa mga balita. Ngayon, ito ang sentro ng isang lumalalang krisis. Hindi na bala ang hinahanap ng mga tao kundi paraan para mabuhay sa gitna ng gutom at, higit sa lahat, matinding uhaw. Kapag ang gutom, uhaw, at galit ay nagsama-sama, ang resulta ay hindi maiiwasang kaguluhan. Ang problema ay hindi lamang limitado sa Tehran; kumalat na ito sa mga pangunahing lungsod tulad ng Kerman, Isfahan, Mashhad, at Hamadan [00:30].
Sa mga lansangan, makikita ang mga mamamayang may dalang mga galon, nag-uunahan at nagtutulakan para lamang sa kaunting suplay ng maiinom na tubig. Hindi na ito pila para sa rasyon ng pagkain; ito ay pila para sa buhay mismo. Kapag ang mga gripo ay binubuksan, hangin na lamang ang lumalabas sa halip na tubig. Ito ang tunay na simula ng pagbagsak—isang krisis sa pinaka-basic na pangangailangan ng tao
Ang “20 Round Crisis” at ang Nanghihinang Hukbo
Habang nagkakagulo sa loob ng mga lungsod, ang epekto ay ramdam na rin sa labas, partikular sa hanay ng mga sundalo. May mga ulat na nagsasabing ang suplay ng bala ay umabot na sa puntong tinatawag na “20 round crisis,” kung saan ang dalawang sundalo ay kailangang maghati sa bente rounds lamang ng bala [01:52]. Ngunit mas nakakatakot kaysa sa kakulangan ng bala ay ang kakulangan ng tubig sa combat zone.
Ang isang sundalo ay nangangailangan ng 15 hanggang 20 litro ng tubig bawat araw para sa pag-inom, paglilinis, at pag-iwas sa sakit, lalo na sa gitna ng init at stress ng labanan [04:16]. Sa higit kalahating milyong sundalo ng Iran, kabilang ang Revolutionary Guard at ang regular army, ang pangangailangan para sa tubig ay umaabot sa milyon-milyong litro kada araw. Kung walang kuryente dahil sa mga atake sa power plants, titigil ang mga water pump at treatment plants. Paano lalaban ang isang sundalo kung ang kanyang katawan ay bumibigay na dahil sa dehydration? Ang dehydration ay kayang pumatay ng focus at lakas sa loob lamang ng ilang oras [06:26].
Kapabayaan at Maling Pamamahala: Ang Tunay na Salarin
Bagama’t madaling isisi ang lahat sa climate change, ang katotohanan sa likod ng krisis na ito sa Iran ay mas malalim at mas masakit: ito ay bunga ng maling pamamalakad at korapsyon. Sa loob ng tatlong dekada, ang Iranian Revolutionary Guard Corps (IRGC) ay nagpatayo ng mahigit 600 dam [14:46]. Marami sa mga proyektong ito ay hindi dumaan sa tamang pag-aaral at itinayo lamang para sa kita ng mga kumpanyang konektado sa kanila.
Isang halimbawa nito ay ang Gotvand Dam. Sa kabila ng mga babala ng mga eksperto, itinayo ito sa ibabaw ng malalaking deposito ng asin. Nang mapuno ang dam, natunaw ang asin at naging sobrang alat ng tubig—mas maalat pa sa dagat—dahilan upang masira ang daan-daang libong ektarya ng sakahan [15:31]. Sa halip na protektahan ang bansa, ang mga proyektong ito ang mismong sumisira sa lupa at likas na yaman ng Iran.
Ang Pagkaubos ng “Future Water”
Ang Iran ay kumukuha ng humigit-kumulang 63 bilyong cubic meters ng tubig mula sa ilalim ng lupa bawat taon, ngunit 45 bilyon lamang ang kayang ibalik ng kalikasan. Ibig sabihin, bawat taon ay may 20 bilyong cubic meters na nawawala [12:23]. Ginagamit na ng kasalukuyang henerasyon ang tubig na dapat ay para sa hinaharap. Ang mga dam sa Tehran ay nasa kritikal na antas na—apat sa limang pangunahing dam ay may 6% hanggang 10% na lamang na laman, at ang natitira ay halos putik na lamang [13:14].
Dahil dito, ang gobyerno ay napipilitang gumawa ng mga desperadong hakbang. Ang Energy Minister na si Abbas Aliabadi ay nagpahayag na handa silang bumili ng tubig mula sa mga kalapit na bansa, kabilang ang Afghanistan na pinamumunuan ng Taliban [09:05]. Isang malaking sampal ito sa isang bansang nagmamalaki ng nuclear program ngunit hindi kayang suportahan ang sariling populasyon.
Ang Panlipunang Pagbagsak
Ang kakulangan sa tubig ay hindi lamang usaping pang-kalikasan; ito ay usaping panlipunan. Sa mga probinsya tulad ng Khuzestan, nagsimula na ang mga riot. Sinusunog ng mga tao ang mga gusali ng gobyerno at hinaharangan ang mga water tanker [10:19]. Nawawala na ang tiwala ng mamamayan sa kanilang gobyerno. Ang tanong ng marami: “Kung hindi niyo kami kayang bigyan ng tubig, ano pa ang silbi niyo?”
Ang krisis na ito ay nagdudulot ng chain reaction. Humihina ang ekonomiya, nagsasara ang mga paaralan at ospital dahil sa kawalan ng malinis na tubig, at tumataas ang mga sakit dahil sa alikabok at asin mula sa mga natutuyong lawa [22:15]. Ang Iran ay parang isang matayog na kastilyo na ang pundasyon ay gawa sa tuyong buhangin. Sa huli, hindi ang missiles ng kaaway ang magpapabagsak sa kanila, kundi ang sarili nilang kawalan ng pagpapahalaga sa pinaka-importanteng yaman ng mundo—ang tubig.
Ang aral ng Iran ay isang babala sa lahat: ang tunay na lakas ng isang bansa ay hindi nasusukat sa armas na nasa labas, kundi sa kakayahan nitong buhayin at kalingain ang sarili nitong mga mamamayan sa loob. Kapag naubos ang tubig, kasunod na mauubos ang oras ng kahit anong makapangyarihang rehimen.
